NASA’nın Artemis programında yeni dönem başladı. Artemis II ile 50 yılı aşkın süre sonra ilk kez astronotları Ay çevresine gönderen kurum, şimdi Artemis III görevi için roket hazırlıklarını sürdürüyor.
Artemis III’te kullanılacak Space Launch System yani SLS roketinin ana gövdesi, ABD’nin Florida eyaletindeki Kennedy Uzay Merkezi’nde yer alan dev Araç Montaj Binası’nda dik konuma getirildi. Roketin en büyük bölümü olarak kabul edilen ana kademe, burada motor bölümüyle birleştirilmeyi bekliyor.
NASA ekipleri, montaj sürecinin bir sonraki aşamasında roketin dört RS-25 motorunu ana gövdeye entegre edecek. Ardından yapı, Araç Montaj Binası’nın daha yüksek bölümü olan High Bay 3’e taşınacak. Bu aşamada roketin diğer parçaları, katı yakıtlı iticileri, üst kademesi ve Orion uzay aracıyla nihai birleştirme süreci başlayacak.
DEV ROKET HAZIRLANIYOR
Artemis III için hazırlanan SLS roketinin ana gövdesi yaklaşık 65 metre uzunluğunda. Bu bölüm, roketin kalkış sırasında ihtiyaç duyduğu sıvı hidrojen ve sıvı oksijeni taşıyan büyük yakıt tanklarını barındırıyor. Aynı zamanda roketin uçuş bilgisayarları ve temel kontrol sistemleri de bu bölümde yer alıyor.
Tamamen birleştirildiğinde SLS roketi, Orion uzay aracı ve ikiz katı yakıtlı iticilerle birlikte yaklaşık 98 metre yüksekliğe ulaşacak. Yakıtla doldurulduğunda ise ağırlığı 2,6 milyon kilogramı bulacak.
Bu dev yapı, NASA’nın Ay’a dönüş planlarının merkezinde yer alıyor. SLS, Orion kapsülünü ve içindeki astronotları Dünya yörüngesine taşıyacak. Ancak Artemis III görevinin içeriği, daha önce açıklanan planlara göre önemli ölçüde değişmiş durumda.
İlk planda Artemis III, programın ilk insanlı Ay inişi olacaktı. Fakat SpaceX’in Starship aracı ve Blue Origin’in Blue Moon iniş sistemi için yürütülen geliştirme süreçlerinde yaşanan gecikmeler, NASA’nın görev mimarisini yeniden düzenlemesine yol açtı.
İNİŞ DEĞİL PROVA
Yeni plana göre Artemis III astronotları Ay’a gitmeyecek. Bunun yerine Orion kapsülüyle Dünya yörüngesine çıkacak ve burada NASA’nın ticari Ay iniş araçlarından biri ya da her ikisiyle buluşma ve kenetlenme testleri yapacak.
Bu testte SpaceX’in Starship tabanlı Ay iniş aracı ve Blue Origin’in Blue Moon sistemi kritik rol oynayabilir. NASA, görevin fırlatma zamanına kadar hangi iniş aracının hazır olduğuna göre nihai görev tasarımını belirleyecek.
Amaç, astronotları Ay yüzeyine indirmeden önce bu araçların Orion ile güvenli şekilde yaklaşma, buluşma ve kenetlenme manevralarını yapabildiğini göstermek. Bu süreç başarıyla tamamlanırsa, Artemis IV görevi 2028’de programın ilk insanlı Ay inişi için kullanılabilir.
NASA’nın hedefi yalnızca kısa süreli Ay ziyaretleri değil. Artemis programı kapsamında 2028’den itibaren düzenli insanlı Ay görevlerinin başlaması, 2030’lu yılların başında ise Ay’ın güney kutbu çevresinde kalıcı bir üs kurulması planlanıyor.
Ay’ın güney kutbu bu nedenle büyük önem taşıyor. Bölgede su buzu bulunma ihtimali, gelecekte astronotların yaşam desteği, yakıt üretimi ve daha uzun süreli görevler için kritik görülüyor.
ARTEMIS II BAŞARDI
Artemis III hazırlıkları, Artemis II’nin başarılı dönüşünün hemen ardından hız kazandı. Artemis II görevi, 1 Nisan’da fırlatıldı ve 10 günlük Ay çevresi uçuşunun ardından Pasifik Okyanusu’na iniş yaptı.
Görevde NASA astronotları Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı astronotu Jeremy Hansen yer aldı. Bu uçuş, Orion uzay aracının ilk insanlı görevi olması açısından tarihi önem taşıyordu.
Artemis II, astronotları Ay çevresine taşıyarak Orion’un yaşam destek sistemlerini, haberleşme altyapısını, seyrüsefer kabiliyetlerini ve dönüş sürecindeki performansını test etti. Görev, Apollo 17’den bu yana insanlığın Ay çevresine yaptığı ilk insanlı yolculuk olarak kayıtlara geçti.
Orion’un mürettebatla görev yapabileceğini göstermesi, Artemis III için kritik bir eşik anlamına geliyor. Ancak NASA, Ay’a iniş öncesinde iniş araçlarının da aynı güvenlik seviyesine ulaşmasını istiyor.
Bu nedenle Artemis III, yüzeye inişten önce büyük bir genel prova niteliği taşıyacak. Dünya yörüngesinde yapılacak testler, ileride astronotların Orion’dan Ay iniş aracına geçişi için gerekli tüm manevraların güvenli biçimde uygulanıp uygulanamayacağını gösterecek.
NASA, her şey planlandığı gibi giderse Artemis III’ü 2027’nin ikinci yarısında fırlatmayı hedefliyor. Artemis IV ise 2028’de insanları yeniden Ay yüzeyine indirecek görev olarak öne çıkıyor.
Bu takvim, Ay’a dönüş yarışında kritik bir dönemece işaret ediyor. NASA için artık soru yalnızca “Ay’a ne zaman gidilecek?” değil; “Astronotlar Ay’a hangi araçla, ne kadar güvenli ve sürdürülebilir şekilde inecek?” sorusu haline geldi.
