ABD ile İran arasında savaşı sonlandırmaya yönelik müzakerelerin tıkanmasıyla azalan anlaşma umudu; Washington’dan Tahran’a sunulan 14 maddelik mutabakat zaptıyla yeniden artarken önceki gece Hürmüz’de çıkan çatışma, ateşkesin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gösterdi. ABD Başkanı Donald Trump, perşembe gecesi geç saatlerde açılan karşılıklı ateşten sonra İran arasında ateşkesin hala yürürlükte olduğunu söyledi. ABC’ye konuşan Trump, saldırılar için “Ufak bir dokunuş, sadece biraz okşadık. Ateşkes devam ediyor ve yürürlükte. Misilleme saldırıları yalnızca bir aşk dokunuşuydu” ifadesini kullandı.
ARAKÇİ: BOYUN EĞMEYECEĞİZ
İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten birimi Hatemül Enbiya Merkez Karargâhı Sözcüsü İbrahim Zülfikari, ABD ordusunun ateşkesi ihlal ederek bir İran petrol tankerine saldırdığını açıkladı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi sosyal medyadan yaptığı açıklamada “baskıya boyun eğmeyeceklerini” belirtti. Arakçi, “Ne zaman diplomatik bir çözüm mümkün olsa, ABD pervasız bir askeri maceraya girişiyor. Sebep ne olursa olsun, sonuç aynı: İranlılar asla baskıya boyun eğmiyor ve diplomasi her zaman kurban oluyor” ifadelerini kullandı. Bakanlık Sözcüsü İsmail Bekayi de X’teki paylaşımında, Trump’ın ‘aşk dokunuşu’ sözünü tiye alarak, “ABD’nin saldırıları açgözlülük ve pervasızlığa dayanıyor. ‘Hafif bir tokat’ kanunsuzluğu örtbas edemez” dedi.
SALDIRILAR MİSİLLEMEYDİ
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD ordusunun İran’ın Keşm Limanı ve Bender Abbas’a yönelik hava saldırılarına ilişkin “İran’ın herhangi bir tahrik olmadan yaptığı saldırılara karşı meşru müdafaa amaçlı” gerçekleştirildiğini belirtti. Açıklamada “7 Mayıs’ta ABD donanmasına ait güdümlü füze destroyerleri Hürmüz Boğazı’ndan geçerek Umman Körfezi’ne doğru ilerlerken, ABD güçleri İran’ın herhangi bir tahrik olmadan yaptığı saldırıları engelledi ve meşru müdafaa amaçlı saldırılarla karşılık verdi” ifadeleri kullanıldı.
ANLAŞMA OLMAZSA ÇOK ACI ÇEKERLER
ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan ordusunun İran’a ait iki yere düzenlediği hava saldırılarına rağmen Tahran yönetimi ile görüşmelerin sürdüğünü söyledi. İran’la anlaşmanın yakın olup olmadığı sorusuna, “Bu her an olabilir. Onların bu anlaşmayı benden daha çok istediğine inanıyorum.” diye yanıt veren Trump, anlaşmaya yakın oldukları mesajını verdi: Anlaşmayı çabucak imzalasalar iyi olur. Yoksa çok acı çekecekler.
RUBIO: YANIT BEKLİYORUZ
Öte yandan İtalya’da temaslarını sürdüren ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’a sunulan teklife yanıt beklediklerini söyledi. “İran’dan cevap gelmesi gerek. Umarım verdikleri cevap bizi bir sürece sokar. Hürmüz’de trafiği kontrol edecek düzen kurmaya çalıştıklarını duyurdular. Bu kabul edilemez” dedi. Bu arada Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Arakçi ile telefonda görüştü. Görüşmede, müzakere süreci ele alındı.
CIA RAPORUNA GÖRE İRAN EN AZ 4 AY DAYANIR
ABD’de Donald Trump yönetimi İran’ın çökme noktasına geldiği ve anlaşma yapmak istedikleri yönündeki söylemi tekrarlasa da Amerikan istihbaratının farklı bir değerlendirme yaptığı iddia ediliyor. Washington Post gazetesinin haberine göre CIA’in Beyaz Saray’a sunduğu saha analizine göre İran ABD’nin deniz ablukasına rağmen dört aydan uzun süre direnebilir. İstihbarat değerlendirmesine göre Tahran, yoğun ABD-İsrail bombardımanına rağmen balistik füze rampalarının yüzde 75’ini ve füze stoklarının yüzde 70’ini korumayı başardı. Ayrıca yeraltı depolarının neredeyse hepsini ve füze üretimini yeniden işler hale getirdi. WP’ye konuşan kaynaklar, İran’ın ekonomik durumunun da Trump yönetiminin sunduğu kadar vahim olmadığını iddia ediyor. İstihbarat analizine göre İran, deniz taşımacılığının yerini tam olarak dolduramasa da kara yolu kaçakçılığıyla ekonomik direncini daha da artırabilir.
TAHRAN’DAN ABLUKAYA KAÇAKÇILIK FORMÜLÜ
İran gemileri Hürmüz Boğazı’nın ötesine geçerek Asya’da da ABD donanması tarafından uygulanan ablukayı, gemiden gemiye kaçakçılık yaparak çözme yoluna girmiş. Washington Post’un uydu görüntüleri ve gemi takip verileri üzerinden yaptığı analize göre, geçen ay Endonezya açıklarında 22 milyon varil İran ham petrolü bu yöntemle başka gemilere aktarıldı. 16 Nisan’dan bu yana çekilen uydu görüntülerinde ve Equasis gemi takip verilerinde Çin’e giden rota üzerindeki Riau Takımadaları yakınlarında İran bayrağı taşıyan 13 tanker başka boş gemilerle yan yana görüntülendi. WP’nin haberine göre abluka, Basra Körfezi’nden yeni İran petrolü çıkışını büyük ölçüde durdurmuş görünse de denizde halihazırda bulunan sevkiyatların Çin ve diğer pazarlara ulaşması İran’ın gelir akışını en azından geçici olarak sürdürmesine imkân tanıyor. İran’ın bu yöntemle ablukadan bu yana 2 milyar doların üzerinde petrol satışı yaptığı tahmin ediliyor.
