Dünyanın üzerinde yerleşim bulunan en uzak noktası olarak bilinen Tristan da Cunha Adası, son yılların en gerilimli kurtarma operasyonlarından birine ev sahipliği yaptı.
MV Hondius isimli gemide patlak veren ve üç yolcunun hayatını kaybetmesine neden olan hantavirüs salgını, gemiden nisan ayı ortasında adaya inen bir yolcuyla birlikte bu izole kara parçasına da ulaştı.
Hastanın durumu ağırlaşıp adadaki tıbbi imkanlar yetersiz kalınca, İngiliz Ordusu 56 saat süren, 11 bin kilometrelik devasa bir lojistik operasyon başlattı.
OKSİJEN BİTMEK ÜZEREYKEN GELEN MUCİZE
Adada görev yapan iki doktorun elindeki oksijen stokları perşembe günü tükenme noktasına geldi. En yakın ana kara olan Güney Afrika’dan gönderilecek bir geminin adaya ulaşması en az bir hafta süreceği için tek çare hava operasyonuydu.
16. Hava Saldırı Tugayı Komutanı Tuğgeneral Ed Cartwright’ın liderliğindeki operasyon, Oxfordshire’daki RAF Brize Norton üssünden start aldı. “Oksijenin pazartesi veya salı biteceği söylendi; bu yüzden sadece dakikalarla yarışıyorduk” diyen Cartwright, operasyonun risklerini “tek bir atış hakkımız vardı” sözleriyle özetledi.
Güney Atlantik’in sert doğa koşullarının operasyonu imkânsız hale getirebileceğini vurgulayan Cartwright, “Hava durumu verilerine göre cumartesi akşamı saat 19.00 veya 20.00 gibi rüzgarların limitleri aşacağını biliyorduk. Bu yüzden gerçekten sadece bir atış hakkımız vardı. Eğer cumartesi akşamını kaçırsaydık, her şeye yeniden başlamak zorunda kalacaktık ve o zaman da oksijen çoktan bitmiş olacaktı” dedi.
20 SAATLİK UÇUŞTA DÖRT YAKIT İKMALİ YAPILDI
Sert rüzgarlar ve elverişsiz hava koşulları altında gerçekleştirilen operasyonda, içinde yoğun bakım hemşiresi ve anestezi uzmanının da bulunduğu sekiz kişilik ekip, adadaki golf sahasına paraşütle iniş yaptı.
Yaklaşık 2,5 tonluk tıbbi malzeme ve hayati önemdeki oksijen tüpleri ise adanın tarım alanı olan ‘The Patches’ bölgesine indirildi. A400M nakliye uçağına eşlik eden bir Voyager uçağı, 20 saat süren bu zorlu yolculukta tam dört kez havada yakıt ikmali yaparak operasyonun kesintisiz sürmesini sağladı.
DAKİKALARLA YARIŞTILAR
Cumartesi günü adaya ulaşıldığında gökyüzünde büyük bir mücadele vardı. Tuğgeneral Cartwright, paraşütçülerin iniş anındaki zorlukları şu sözlerle aktardı:
“Rüzgarlar bizim istediğimiz sınırın tam ucundaydı. Bu yüzden paraşütçüler, iniş yaparken ve paraşütlerini doğru yöne çevirmeye çalışırken inanılmaz derecede zorlu anlar yaşadılar. Gökyüzünden yardım ulaştığında, paraşütle atlama seçeneğinin tamamen ortadan kalkmasına sadece dakikalar kalmıştı.”
56 SAATLİK ZAFER
Tuğgeneral Cartwright, operasyonun sonunda 2,5 tonluk tıbbi malzemenin tarım alanlarına, sağlık ekiplerinin ise adadaki golf sahasına başarıyla indiğini gururla paylaştı. Çağrıyı aldıkları andan itibaren tam 56 saat sonra “sahaya indiklerini” söyleyen komutan, bu görevin İngiltere’nin tıbbi personel paraşütle indirdiği ilk askeri operasyon olarak tarihe geçtiğini hatırlattı.
İngiliz askeri tarihindeki ilk insani yardım amaçlı paraşütle indirme operasyonu olarak kayıtlara geçen bu görev, lojistik imkansızlıkların ve doğa koşullarının ötesinde bir insanın hayata tutunmasını sağladı. Takviye ekipler ulaştığında, hastanın hayatta kalması için gereken oksijenin bitmesine sadece dakikalar kalmıştı.
SADECE BİR HASTA DEĞİL, TÜM ADA KORUMA ALTINDA
Tuğgeneral Cartwright, bu operasyonun sadece söz konusu hastayı kurtarmak için değil, aynı zamanda 221 kişilik ada nüfusunu korumak için yapıldığını vurguladı. Virüsün ada halkına bulaşma ihtimaline karşı adanın tıbbi altyapısının güçlendirilmesi hedeflendi. Yorulan ve kaynakları tükenen yerel sağlık personelinin üzerindeki yük, askeri doktorların gelişiyle hafifletildi.
HANTAVİRÜS NEDEN OKSİJEN DESTEĞİNE SEBEP OLUYOR?
Hantavirüs, kemirgenlerin idrar, dışkı veya salyaları yoluyla insanlara bulaşan tehlikeli bir virüs grubu olarak biliniyor. Virüs, insan vücuduna girdiğinde kan damarlarının duvarlarına zarar vererek sızıntılara yol açıyor. Bu durum akciğerlerin kanla dolmasına ve solunum yetmezliğine neden oluyor.
Hantavirüsün iki ana türünden biri olan akciğer sendromu, hastaların yüzde 60’ını öldürebilecek kadar ölümcül seyredebiliyor. Henüz kesin bir tedavisi bulunmayan hastalıkta doktorlar sadece semptomları yönetebiliyor; bu da oksijen desteği ve mekanik ventilasyonu hayati kılıyor.
Dr. Öğr. Üyesi Gültekin Akyol, hastalığın başlangıçta grip benzeri belirtilerle seyrettiğini söyledi, “Ateş, kas ağrısı, halsizlik ve baş ağrısı ön plandadır. Ancak esas tehlike ikinci fazda ortaya çıkar. Bu dönemde nefes darlığı gelişir, akciğer ödemi oluşabilir ve tablo solunum yetmezliğine kadar ilerleyebilir. Özellikle ateşle birlikte nefes darlığının başlaması kritik bir eşiktir. Bu durumda hasta zaman kaybetmeden acil servise başvurmalıdır; erken dönemde sağlanan yoğun bakım desteği hayat kurtarıcıdır” dedi.
Uluslararası yolculuklarda korunmanın temeli, riskli temaslardan kaçınmak ve hijyene dikkat etmektir. Özellikle kemirgen temasının olabileceği kapalı ve iyi temizlenmemiş alanlardan uzak durulmalı, ortamlar havalandırılmalı ve el hijyeni sağlanmalıdır. Gıda ve su güvenliği de ihmal edilmemelidir. Seyahat sonrası ateş ve özellikle nefes darlığı gelişirse gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Dr. Öğr. Üyesi Gültekin Akyol
OLDUKÇA ÖLÜMCÜL
Hastalık nadir görülmekle birlikte oldukça ölümcül. CDC verilerine göre, solunum semptomları geliştiren insanların yaklaşık %38’i hayatını kaybedebiliyor. Uzmanlar, hastaların yaşlı veya bağışıklığı baskılanmış olması durumunda ölüm oranının daha yüksek olabileceğini ifade ediyor.
