Yapay zeka araçları günlük hayatın ve iş süreçlerinin giderek daha büyük parçası haline gelirken, uzmanlar bu teknolojilerin düşünme biçimimizi nasıl etkilediğini daha yakından inceliyor. Carnegie Mellon, MIT, Oxford ve UCLA’dan araştırmacıların yer aldığı yeni bir çalışma, bu konuda dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.
Araştırmaya göre yalnızca 10 dakikalık bir yapay zeka destekli oturum bile bazı kullanıcıların kendi akıl yürütme becerilerini devreye sokmakta zorlanmasına yol açabiliyor. Bilim insanları bu durumu, zihinsel yükün yapay zekaya devredilmesi olarak değerlendiriyor.
10 DAKİKA YETTİ
Çalışmada katılımcılar iki gruba ayrıldı. Bir grup soruları tamamen kendi başına çözerken, diğer grup yapay zeka asistanından destek aldı. Yapay zeka destekli grupta kullanılan asistanın GPT-5 tabanlı bir sohbet botu olduğu belirtildi.
Katılımcılara önce kesirlerle ilgili matematik problemleri, ardından SAT tarzı okuduğunu anlama soruları verildi. Yapay zeka kullanan grup, destek aldığı bölümde özellikle matematik sorularında daha yüksek başarı gösterdi.
Ancak testin son bölümünde yapay zeka desteği haber verilmeden kaldırıldı. İşte asıl fark bu noktada ortaya çıktı. Daha önce yapay zekadan destek alan katılımcıların çözüm oranı sert biçimde düştü.
DESTEK GİDİNCE PERFORMANS DÜŞTÜ
Araştırmaya göre yapay zeka kullanan grubun, destek kaldırıldığında soruları çözme oranı baştan beri yalnız çalışan gruba kıyasla yaklaşık yüzde 20 daha düşük kaldı. Ayrıca bu gruptaki katılımcıların soru atlama oranı da neredeyse 2 katına çıktı.
Benzer tablo okuduğunu anlama testinde de görüldü. Yapay zeka desteği varken başarı oranı çok farklı görünmese de destek kaldırıldığında doğru cevap sayısı azaldı ve boş bırakılan soru sayısı arttı.
Araştırmacılar, bunun yalnızca matematik ya da okuma becerileriyle sınırlı olmadığını; yapay zeka destekli problem çözmenin genel bir sonucu olabileceğini düşünüyor.
İPUCU ALANLAR DAHA AZ ETKİLENDİ
Çalışmanın en dikkat çekici noktalarından biri, yapay zekanın nasıl kullanıldığının sonuçları değiştirmesiydi. Yapay zekayı doğrudan cevap almak için kullanan kişilerde performans düşüşü daha belirgin oldu.
Buna karşılık, yapay zekadan yalnızca ipucu alan ya da yönlendirme isteyen katılımcılarda aynı ölçüde bir gerileme görülmedi. Bu da asıl riskin yapay zekayı düşünmenin yerine koymakta olduğunu gösteriyor.
Araştırma, daha önce bilgi çalışanları ve doktorlar üzerinde yapılan bazı çalışmalarla da benzer bir noktaya işaret ediyor: Yapay zeka destek sağladığında performansı artırabiliyor, ancak bu desteğe fazla yaslanmak, destek ortadan kalktığında kişinin kendi başına daha zayıf performans göstermesine neden olabiliyor.
